Historyczny słownik działaczy mniejszości niemieckiej w Polsce

 

Strona tworzona jest od marca 2018 roku i będzie systematycznie uzupełniana.

Informacje, uzupełnienia i korekty do tworzonego słownika można przesyłać: pmada@isppan.waw.pl

 

 

 

Angrik Mariusz - od lat 80.,Olsztyńskie Stowarzyszenie Mniejszości Niemieckiej

 

Angrik Walter - biogram http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php/Walter_Angrik

"Urodził się 14 października 1932 r. w Olszewie koło Nidzicy, jako drugi syn Wiktora (właściciela dużego gospodarstwa rolnego ze Stawigudy) i Joanny z domu Szczepańska. Miał starszego o rok brata Jerzego i młodszą siostrę Brygidę. Wychowany został w rodzinie o tradycjach warmińskich. Już jako dziecko uczęszczał w „kiermasach”. Z inicjatywy jego dziadka w Stawigudzie wybudowano kościół. Był uczniem niemieckiej szkoły podstawowej w Olschau. Ukończył gimnazjum w Nidzicy. W styczniu 1945 r. przed wkroczeniem Rosjan do Prus Wschodnich wyjechał wraz z matką i siostrą do Brandenburgii. Czternastoletni wówczas Jerzy pozostał sam w Prusach Wschodnich i po okresie wojennym odzyskał zajęty przez polskich osadników dom w Olszewie. W 1948 r. do rodzinnego domu powrócił Walter z matką i Brygidą. Po śmierci ojca (więźnia obozu na Syberii) podjął naukę w szkole polskiej. W 1953 r. zdał maturę w liceum w Nidzicy. Ze względu na pochodzenie rodziny nie mógł podjąć studiów w olsztyńskiej Wyższej Szkole Rolniczej. Kilka lat później został absolwentem Studium Nauczycielskiego w Olsztynie. W 1961 r. ożenił się z rodowitą olsztynianką Rose-Marie i zamieszkał u jej matki przy ul. Pieniężnego. Z czasem zbudował w Olsztynie własny dom. Przez wiele lat podejmował kolejne działania zawodowe i społeczne. W 1983 r. przeżył śmierć kliniczną. Mimo, że miał poważną chorobę serca był człowiekiem aktywnym i wielkim optymistą. Mawiał: „Jak umrę, chcę być pochowany tam, skąd wywodzili się moi dziadowie”. Zmarł 3 listopada 1993 r. w Olsztynie. Pochowany został na cmentarzu w Stawigudzie.

Pierwszą pracę podjął w szkole podstawowej w Wałach, gdzie uczył matematyki i fizyki dzieci robotników zatrudnionych w przemyśle leśnym. Następnie został kierownikiem szkoły w Zaborowie koło Nidzicy. W 1962 r. zrezygnował z pracy nauczyciela i został taksówkarzem w Olsztynie. Już w połowie lat 50-tych zaczął organizować spotkania inteligencji pochodzenia miejscowego. W 1991 r. wziął udział w spotkaniu legalizującym działalność funkcjonującego już od jakiegoś czasu Stowarzyszenia Mniejszości Niemieckiej w Olsztynie (AGDM). Allensteiner Geselschaft Deutscher Minderheit zrzeszało mieszkańców miasta oraz powiatu olsztyńskiego. Był też organizatorem mniejszości niemieckiej w południowej części dawnych Prus Wschodnich i Zachodnich. Urządzał spotkania o charakterze kulturalnym, pośredniczył w udzielaniu pomocy niemieckim Warmiakom i Mazurom, utworzył bibliotekę z wydawnictwami niemieckimi, poświęconymi tym ziemiom. Publikował na łamach pism: „Masurische Storchenpost” oraz „Dziennik Północy”, m.in. na temat historii stowarzyszeń mniejszości niemieckiej na Warmii i Mazurach (Verband deutscher Vereinigungen in den Regionen Allenstein - Danzig – Horn) oraz ich działalności (Übergabe des Operationmikroskops). O swojej pracy mówił: „Za słuszną uważam politykę obecnego rządu niemieckiego, który chce budować pomost pomiędzy Niemcami i Polską na nowych zasadach, w ramach łączenia się państw Europy. Chcę aby cała pomoc jaka płynie z Niemiec służyła wszystkim mieszkańcom Olsztyna, a nie tylko naszej mniejszości”. Cieszył się dużym autorytetem wśród mieszkańców miasta.

Założyciel i przewodniczący Stowarzyszenia Mniejszości Niemieckiej w Olsztynie. Był też członkiem Społecznego Komitetu Ratowania Dawnych Cmentarzy na Warmii i Mazurach w Olsztynie. Przyczynił się do porządkowania grobów Niemców poległych w I wojnie światowej".

 

 

Badura Piotr - działacz Związku Górnoślązaków w latach 90.

 

 

Baprowska Irena - w latach 90. p-ca Stowarzyszenia Niezależnej Ludności Niemieckiej "Korzenie" w Olsztynie.

 

 

Baprowski Mateusz - w latach 90. działacz Stowarzyszenia Niezależnej Ludności Niemieckiej "Korzenie" w Olsztynie.

 

 

Baprowski Roman - w latach 90. działacz Stowarzyszenia Niezależnej Ludności Niemieckiej "Korzenie" w Olsztynie.

 

 

Baprowski Tobiasz - w latach 90. działacz Stowarzyszenia Niezależnej Ludności Niemieckiej "Korzenie" w Olsztynie.

 

 

Barczewski Renate - 1992 dyrektor zarządzający Allensteiner Gesellschaft der Deutschen Minderheit

 

 

Baron Peter/Piotr - lata 80., G. Śląsk, sprawy kultury i oświaty, w latach 90. członek VdG, członej Niemieckiego Związku Młodzieży i Studentów RP, 1998-2011 prezes Niemieckiego Towarzystwa Oświatowego.

 

 

Batke Hedwig - od lat 80. działaczka, w 90. p-cy Deutsche Sozial-Kulturelle Gesellschaft Wałbrzych

 

 

Bartodziej Gerhard - oficjalny życiorys (https://pl.wikipedia.org/wiki/Gerhard_Bartodziej)

(ur. 24 listopada 1940 w Olszowej) – polski polityk mniejszości niemieckiejsenator II i III kadencjinauczyciel akademickielektrotechnik.

Ukończył w 1962 studia na Wydziale Elektrycznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach. W 1967 uzyskał stopień doktora z zakresu elektrotechniki na PŚ, w 1984 habilitował się. W 1994 otrzymał tytuł naukowy profesora.

Zawodowo związany z Instytutem Elektroenergetyki i Sterowania Układów na Wydziale Elektrycznym PŚ, następnie z Instytutem Elektrowni i Systemów Pomiarowych na Wydziale Elektrotechniki Politechniki Opolskiej, na której objął Katedrę Energetyki. Prowadzi też wykłady z zakresu historii integracji europejskiej na Uniwersytecie Opolskim.

Od 1990 do 1998 oraz ponownie w latach 2002–2006 był przewodniczącym rady miasta i gminy Strzelce Opolskie. W latach 1991–1997 sprawował mandat senatora II i III kadencji z województwa opolskiego z ramienia Towarzystwa Społeczno-Kulturalnemu Niemców na Śląsku Opolskim[1]. W 1992 jego nazwisko pojawiło się z na tzw. liście Macierewicza jako rzekomego tajnego współpracownika SB[2]. W oświadczeniu lustracyjnym z 1997 przyznał się do świadomej i tajnej współpracy ze służbami specjalnymi PRL[3]. Pod koniec lat 90. w wyniku konfliktu z Henrykiem Krollem odszedł z TSKN. W latach 1994–2000 pełnił funkcję prezesa Związku Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce (VdG).

Odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2004)[4]Medalem Komisji Edukacji Narodowej i Złotym Krzyżem Zasługi.

 

 

Bastek Erhard -  ur.  1943 Bytom, wykształcenie wyższe Uniwersytet Jagielloński - germanistyka, tłumacz, poseł 1991-1993.

 

 

Biernatowski Hans/Jan - 1992 p-cy od lat 80.,Olsztyńskie Stowarzyszenie Mniejszości Niemieckiej / Allensteiner Gesellschaft der Deutschen Minderheit.

 

 

Blasiak Halina - w 90. p-ca Niemieckiego Stowarzyszenia "Natangja"

 

 

Bönke Hans - działacz niemiecki w latach 50. w Słupsku.

 

 

Botor Rudolf - lata 80., Zabrze

 

 

Branicki Ryszard - w 1990 p-cy TSK Mniejszości Niemieckiej na Pomorzu, zam. Mikołajki Pomorskie.

 

 

Bramorski Christoph/Krzysztof - w-ce p-cy NTSK we Wrocławiu, w 90. p-cy Bund der Jugend der Deutschen Minderheit, Wrocław

 

 

Brehmer Dietmar: biogram Wikipedia https://pl.wikipedia.org/wiki/Dietmar_Brehmer

ur. 1.02.942, niemiecki działacz regionalny i charytatywny związany z Górnym Śląskiem, wieloletni przewodniczący Niemieckiej Wspólnoty Roboczej „Pojednanie i Przyszłość”. Ukończył studia w Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. W wyborach w 1989 i 1991 bez powodzenia ubiegał się o mandat senatorski w województwie katowickim (w drugim przypadku uzyskał 130 tys. głosów i 10. miejsce wśród 22 kandydatów). Na początku lat 90. założył Niemiecką Wspólnotę Roboczą "Pojednanie i Przyszłość", która ubiegała się o mandaty w wyborach samorządowych i parlamentarnych. W 2001 z jej ramienia startował w wyborach do Sejmu. W 2004 znalazł się wśród założycieli Jedności Górnośląskiej, skupiającej m.in. Związek Górnośląski i Ruch Autonomii Śląska. W wyborach parlamentarnych w 2015 był liderem komitetu Zjednoczeni dla Śląska i kandydował z jego listy do Sejmu. Jest prezesem Górnośląskiego Towarzystwa Charytatywnego, a także wydawcą czasopisma "Hoffnung".

 

"Zakładając Niemiecką Wspólnotę „Pojednanie i Przyszłość”, oparłem jej filozofię na zasadzie lojalności wobec państwa, w którym żyjemy" (https://plus.dziennikzachodni.pl/opinie/a/dietmar-brehmer-polskie-elity-baly-sie-wybuchu-uspionej-niemieckosci-lider-niemcow-na-gornym-slasku-pomaga-wykluczonym,12937076)

 

 

 

Brinke - działacz niemiecki w Wałbrzychu w latach 50., wyjechał do Niemiec około 1958.

 

 

Brylka Georg  Rochus- oficjalny życiorys (https://pl.wikipedia.org/wiki/Georg_Brylka):

ur. 24 lipca 1929 w Dobrodzieniu, zm. 17 listopada2017 w Niemczech – polski inżynier i polityk mniejszości niemieckiej, poseł na Sejm I kadencji.

Po II wojnie światowej administracyjnie zmieniono mu imię na Jerzy, do imienia Georg powrócił po 1990. W 1957 ukończył studia na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki Częstochowskiej, gdzie uzyskał tytuł zawodowy inżyniera mechanika. Specjalizował się w technologii budowy silników spalinowych. Pracował w Zakładach Elektrotechniki Motoryzacyjnej w Świdnicy, następnie zaś na gospodarstwie rodziców, prowadził również zakład motoryzacyjny. Był pierwszym przewodniczącym Związku Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce. W 1991 uzyskał mandat posła na Sejm I kadencji z okręgu częstochowskiego, został wybrany z listy Mniejszości Niemieckiej. Zasiadał w Komisji Handlu i Usług oraz w Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych. Był także członkiem podkomisji do spraw handlu, drobnej wytwórczości i usług. Zrezygnował z pełnienia mandatu 19 września 1992. Wcześniej znalazł się na liście Macierewicza oraz na liście Milczanowskiego. W 1993 wyjechał na stałe do Niemiec

 

 

Butrym Hildegunda - p-ca Niemieckiego Towarzystwa "Łoś"

 

 

Butrym Marcin - założyciel i pierwszy p-cy Stowarzyszenie Obywateli Polskich Narodowości Niemieckiej w Olsztynie (później: Niemieckie Towarzystwo "Łoś"). Lata 80/90.

 

 

Cebula B. - 

 

 

Chojecka Gertruda - działaczka TSKMN w woj. szczecińskim w latach 90.

 

 

Cybulla - pastor, Pomorze Zachodnie. 

 

 

Czeluszki Siegbert - w 90. p-cy Sozial-Kulturelle Gesellschaft der Deutschen Minderheit in der Wojwodschaft Stettin

 

 

Czernek Joachim -  ur. 1948 Walce. Wykształcenie wyższe, Politechnika Śląska w Gliwicach, inż. mechanik. Poseł 1993-1997.

 

 

Czerwiński Bernard - lekarz z Giżycka, w latach 90. wiceprzedwodniczący Stowarzyszenia Mazurskiego.

 

 

Czesala Alfred - od lat 80.,Olsztyńskie Stowarzyszenie Mniejszości Niemieckiej

 

 

Czesala  Hanna - od lat 80.,Olsztyńskie Stowarzyszenie Mniejszości Niemieckiej.

 

 

Dankowski Eryk - w 90. p-cy Niemieckiego Stowarzyszenia "Natangja"

 

 

Das Marek - w latach 80. próbował zarejestrować Towarzystwo Kulturalne Niemców Pomorza Zachodniego, otrzymał odmowę. Wyjechał do RFN.

 

 

Dombrowski Dietmar - od lat 80.,Olsztyńskie Stowarzyszenie Mniejszości Niemieckiej, członek zarządu

 

 

Donica/Donitza Ryszard/Richard - lata 80., Gogolin.

 

 

Drost Maria - lata 80., Zabrze

 

 

Dyczkowski Ewald - w 90. p-cy Reszelskiego Stowarzyszenia Ludności Niemieckiej z siedzibą w Reszlu.

 

 

Dziedzech Małgorzata - w 90. p-ca Stowarzyszenia Morąskiego "Narie" w Morągu.

 

 

Fabian Jan - ur. 1938 Kranowitz/Krzanowice, wykształcenie średnie, budowlaniec,  poseł 1991-1993.

 

 

Felczak Anna - założycielka w 90. TSKMN na Ziemiach Bartoszyckich. 

 

 

Felkel Hartmut - od lat 80. działacz w 90. p-cy Deutsche Sozial-Kulturelle Gesellschaft Wałbrzych

 

 

Flak Edward - ur. 1948 Sieraków Śląski, wykształcenie wyższe - Uniwersytet Wrocławski, prawo, burmistrz miasta i gminy Olesno, poseł 1991-1993

 

 

Fliegner - działacz niemiecki w Kamiennej Górze w latach 50., wyjechał do Niemiec ok. 1958.

 

 

Forst Bendetyk - lata 80?, w 90. Bromberger Bund der Bevölkerung Deutscher Abstammung

 

 

Frehland Klaus - w 90. p-cy Sozial und Kultur Verein der Deutschen Minderheit in der Woiwodschaft Koszalin.

 

 

Friedrich Trautel - w 90. działacz Deutsche Sozial-Kulturelle Gesellschaft Legnica

 

 

Friese Ingeborg - przewodnicząca Niemieckiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego 1965-1971. Członkini PZPR. Obywatelstwo NRD.

 

 

Fuchs Reinhold - ur. 1891 w Lipiankach koło Łodzi, górnik. W 1958 kandydat na radnego rady gminnej w Gorcach.

 

 

Gaebel Rudolf - działacz NTSK w latach 50.

 

 

Gaida Norbert -  Nauczyciel z Roszkowa w pow. raciborskim. Aresztowany w 1980 r. Próba rejestracji Bund der Deutschen in Polen (Związek Niemców w Polsce) w 1983 i Stowarzyszenia Niemców w Polsce w 1984. Represjonowany razem z rodziną, zwolniono jego żonę z pracy, rewizje. Wyjechał do Niemiec w kwietniu 1985 r. (P. Madajczyk, Niemcy polscy 1944-1989, Warszawa 2001, s. 328-329).

 

 

Galla Ryszard - poseł 2005-2019

 

 

Gollan/Gollon Paul/Paweł - w 90. Olsztyńskie Stowarzyszenie Mniejszości Niemieckiej, p-cy Bauernvernbandes.

(też Brygida, Klaudia)

 

 

Gonsior Josef - 

 

 

Góralski Oswald - p-cy Ostródzkiego Stowarzyszenia Mniejszości Niemieckiej "Jodły". Lata 80/90.

 

 

Grądzielski Jerzy - 80.?, w 90. Bromberger Bund der Bevölkerung Deutscher Abstammung

 

 

Gretschel Jürgen - w 90. p-cy Deutsche Sozial-Kulturelle Gesellschaft Legnica.

 

 

Grund B. - ksiądz,ksiądz duszpasterstwa  dla katolików narodowości niemieckiej  na Dolnym Śląsku.

 

 

Grzegorczyk Jan - w 90. p-cy Sozial-Kulturelle Gesellschaft der Deutschen Minderheit in Grünberg

 

 

Hanczuch (Handschuh) Blasius/Błażej - lata 80., organizator DFK w Raciborzu, p-cy Sozialkulturelle Gesellschaft der Deutschen der Woiwodschaft Kattowitz

 

 

Heift - działacz niemiecki w Świdnicy w latach 50., wyjechał do Niemiec około 1958.

 

 

Jakubowska E. - w latach 60. działaczka NTSK we Wrocławiu.

 

 

Janczewski Witold - w 90. w-ce p-cy Deutsche Sozial-Kulturelle Gesellschaft in Lodz / Niemieckie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne

 

 

Jankowska-Hertyńska Barbara - lata 80?, w 90. Bromberger Bund der Bevölkerung Deutscher Abstammung

 

 

Joswig Ditmar - w 90. p-cy Mrągowskiego Stowarzyszenia Niemieckiego Miasta i Rejonu Mrągowa "Niedźwiedzia Łapa".

 

 

Jucha A. - w latach 60. działaczka NTSK we Wrocławiu.

 

 

Kalisz (Kalisch) Maximilian - Zdzieszowice, próba utworzenia organizacji mniejszości niemieckiej w 1984 r. Wyjechał do Niemiec. 

 

 

Kałużny Maciej - w 90. działacz Deutsche Sozial-Kulturelle Gesellschaft in Lodz / Niemieckie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne

 

 

Kammler Hans - od lat 80. działacz w 90. p-cy Deutsche Sozial-Kulturelle Gesellschaft Wałbrzych, w 10.1989 p-cy

 

 

Kater-Mroczkowska Elżbieta - lata 90. działaczka TSKMN Ziemi Wielkopolskiej.

 

 

Kemnitz Edwin - w 90. p-cy Schneidemühler Bund der Bevölkerung Deutscher Abstammung / Pilski Związek Ludności Pochodzenia Niemieckiego z siedzibą w Pile

 

 

Kielczyński Feliks - prezes w 1990 Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego Niemiecko-Polskiego "Heimat Bund".

 

 

Kiełczewski Jan - w 1990 p-cy Towarzystwa Kulturalnego "Heimat Bund" w Szczecinie.

 

 

Kirschke Hans - w 90. p-cy Vereinigung der Gesellschaften Deutschen Minderheit in der Woiwodschaft Elbing'

 

 

Klonowski Józef - polski reemigrant z Niemiec, kierujący w latach 50. XX w., Zespołem Pieśni i Tańca Przyjaźń (Das Gesang und Tanzensamble Freundschaft) w Wałbrzychu. 

 

 

Klub Burmistrzów - Józef Kotyś, Zygfryd Seget, Gerhard Mateja, Werner Małek, Henryk Swoboda, Bernard Lelek, Bronisław Kurpiela, Henryk Małek, Jan Borsutzki, Joachim Czernek, Dieter Wystub, Alojzy Kokot, Walter Świerc, Edward Flak, Alojzy Gnot, Hubert Kurzał, Norbert Urbaniec, Manfred Grabelus, Dieter Przewdzing, Wienfried Mleczko, Bronisław Pietruszka.

 

 

Kocurek Zygmunt - p-cy Związek Kombatantów II-giej Wojny Światowej Byłych Żołnierzy Niemieckich w Rzeczypospolitej Polskiej, Bydgoszcz. Pracował w bydgoskiej fabryce mebli, potem jako rzemieślnik/stolarz. W oparciu o fabrykę chciał rozpocząć jako Związek działalność gospodarczą. Oskarżenia wobec niego formułował Krzysztof Sidorkowicz w "Ilustrowanym Kurierze Polskim" 6.04.1993.

 

 

Kołtuniewicz Waltrud - od lat 80. działaczka Deutsche Sozial-Kulturelle Gesellschaft in Breslau.

 

 

Koschwitz A. - na przełomie lat 50./60. przewodniczący NTSK w Unisławiu Śląskim

 

 

Kost Antoni -  ur. 1934 Finkenstein/Brzezie, wykształcenie wyższe - Śląska Akademia Medyczna w Katowicach Wydział Lekarski, doktor nauk medycznych, lekarz, poseł 1991-1993

 

 

Kośmider  Jan - w latach 90. w-ce p-cy Górnośląskiego Towarzystwa Charytatywnego

 

 

Korc Leon - działacz Związku Górnoślązaków w latach 90.

 

 

Kornek Rudolf - lata 80. Wrocław.

 

 

Kotlewski Heinrich - w 90. p-cy Bromberger Bund der Bevölkerung Deutscher Abstammung


 

Kotyś Józef - 

 

 

Kozak/Kosak Brunon - ur. 1936 Bresnitz/Brzeźnica, wykształcenie średnie - Studium Nauczycielskie w Raciborzu.

 

 

Krahl Peter - lata 80., Kędzierzyn Koźle

 

 

Kremser Fryderyk - założyciel Związku Górnoślązaków, artysta fotograf, Opole. ZG założył po konflikcie z H. Krollem: Kremser krytykował akcentowanie spraw politycznych i pomijanie kulturalno-oświatowych, wysokość składek i wykorzystywanie środków finansowych z RFN, orazx instrumentalne traktowanie organizacji. ZG miał skupiać śląską inteligencję.

 

 

Kroll Heinrich (Henryk) - poseł 1991-2007.

 

 

Kroll Johann - p-cy Deutsche Sozial-Kulturelle Geselschaft im Oppelner Schlesien.

 

 

Kruk Erwin - 

 

Kubatko Christian - lata 80., Gliwice.

 

 

Kuciński Edward - sędzia sądu rejonowego, inicjator utworzenia w 1990 Stowarzyszenia Kulturalnego Niemców "Heimat" w Szczytnie.

 

 

Kuchar Gertruda - w latach 90. działaczka Stowarzyszenia Niezależnej Ludności Niemieckiej "Korzenie" w Olsztynie.

 

 

Kuchar Jan - w latach 90. działacz Stowarzyszenia Niezależnej Ludności Niemieckiej "Korzenie" w Olsztynie.

 

 

Kuczkowski Henryk - w 90. p-cy Bytomski Związek Ludności Pochodzenia Niemieckiego.

 

 

Kühneman Adolf - działacz Związku Górnoślązaków

 

 

Kulisiewicz Johanna - p-ca Deutsche Gemeinschaftlich-Kulturelle Gesellschaft in Hirschber w latach 90.

 

 

Kurzał Hubert - burmistrz Leśnicy, w 90. p-cy Klubu Burmistrzów i Wójtów Pochodzenia Rodzimego przy TSKMN na Śląsku Opolskim. 

 

 

Kupka Erika - lata 80.?. Grudzice

 

 

Kurzbauer Roman -  ur. 1941, wykształcenie wyższe - Śląska Akademia Medyczna w Katowicach, doc. dr medycyny. Lekarz, ordynator w Szpitalu Miejskim nr 1 w Gliwicach. Profesor Akademii Wychowania Fizycznego w Katowicach. Członek Unii Pracy??. Poseł 1993-1997.

 

 

Lange Werner - w 90. Olsztyńskie Stowarzyszenie Mniejszości Niemieckiej, p-cy Ortgruppe Lötzen.

 

 

Lehnort Johann - lat 80., G. Śląsk, , w latach 90. członek VdG

 

 

Lelek Bernard - 

 

 

Lobert Walentyn - w 90. Olsztyńskie Stowarzyszenie Mniejszości Niemieckiej, członek zarządu

 

 

Losa Leon - założyciel Niemieckiego Towarzystwa Kulturalno-Folklorystycznego "Liczyrzepa" w Kamiennej Górze. Tamtejsze DFK miało istnieć od 1980 roku, także dzięki  opiece miejscowego proboszcza. Tworzyły je w większości małżeństwa mieszane i dzieci z nich.

 

 

Łengowski  Franciszek - narodowości ??,  w latach 50. XX w. dyrygent Niemieckiego Chóru Ludowego przy wojewódzkiej Radzie Związków Zawodowych we Wrocławiu.

 

 

Malcharczyk Leonard - członek Niemieckiego Związku Młodzieży i Studentów w latach 90., Opole

 

 

Mańka Urszula - w 90. p-ca Stowarzyszenia Ludności Niemieckiej im. Herdera w Morągu.

 

 

Marny Edmund - lata 80.?, Groszowice

 

 

Marysiok Józef - lata 90 działacz Sozial-Kulturelle Gesellschaft der Deutschen Volksgruppe  in der Wojwodschaft Tschenstochau / Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Ludności Pochodzenia Niemieckiego Województwa Częstochowskiego

 

 

Mattke Gustav - w latach 50. XX w. pastor protestancki we Wrocławiu

 

 

Meißler Wolfgang - niemiecki pastor w Wałbrzychu, wyjechał do Niemiec w 1962.

 

 

Milczarek-Weingärtner Helene - w 90. p-ca Deutsche Sozial-Kulturelle Gesellschaft in Lodz / Niemieckie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne w Łodzi.

 

Mierzwa J. - w latach 60. działacz NTSK we Wrocławiu.

 

 

Mirzwa Ruth -  od lat 80. działaczka Deutsche Sozial-Kulturelle Gesellschaft in Breslau.

 

 

Miś Engelbert - 

 

 

Mittman Ernest - lata 80.?, Gosławice.

 

 

Mroczynski Waltraut (Waltrand??) - w 90. Olsztyńskie Stowarzyszenie Mniejszości Niemieckiej, p-ca Ortgruppe Osterode (zapewne z Ostródzkiego Stowarzyszenia Mniejszości Niemieckiej "Jodły".

 

 

Murawski Markus/Marek Josef/Józef - w 90. p-cy Bund der Bevölkerung Deutscher Volkszugehörigkeit Toruń

 

 

Muschalik (Muszalik) Horst - lata 80.

 

 

Niemann Joachim G. -  

 

 

Neufeldt Raimar - w latach 90. wiceprzewodniczący Stowarzyszenia Mazurskiego

 

 

Nowak??? - założyciel niezarejestrowanego Towarzystwa Kulturalnego Heimatbund w Gorzowie Wielkopolskim. Lata 80/90??. 

 

 

Olter Gerhard - W 1979 miał wystąpić do Rady Pańśtwa o zrzeczeniu się obywatelstwa polskiego. P-cy Bund der Bevölkerung Deutscher Abstammung, Gdańsk.

 

 

Ortmann Manfred - w 90. p-cy Towarzystwa Kulturalnego Ludności Niemieckiej "Ojczyzna" w Kwidzynie / Gesellschaft der Deutschen Minderheit "Vaterland" in Westpreussen, Kreisverband Marienwerder

 

 

Osmenda Andreas - lata 80., Górny Śląsk, założyciel DFK. Wyjechał do Niemiec. 

 

 

Paździor/Paisdzior Helmut - ur. 1940, Leśnica. Wykształcenie średnie - technikum budowlane,  poseł 1991-2005. 


 

Peterek Erwin - Założyciel w 1953r. w Świdnicy operetki - grupy amatorskiej "Neues Deutschland" prz Domu Kultury.

 

 

Petrach Friedrich - od lat 60 w NTSK, Wrocław, , w latach 90. członek VdG, p-cy Deutsche Sozial-Kulturelle Gesellschaft in Breslau

 

 

Piontek Herbert - Kędzierzyn-Koźle. Próba zarejestrowania w 1985 r. Stowarzyszenia Niemców w Polsce.

 

 

Podsiadłowska Hilda - w 90. p-ca Stowarzyszenia do Pielęgnowania Dóbr Kultury Niemieckiej im. Emila v. Behringa w Olsztynku.

 

 

Piontek Waldemar - W latach 90. członek VdG, referat prawny

 

 

Plinta Alfred (Piotr??) - 1992 p-cy Deutsche Gesellschaftlich-Kulturelle Vereinigung Beskidenland Bielsko-Biala

 

 

Ploszczyk Bernard - 

 

 

Pompecki Henryk - działacz TSKMN na Warmii i Mazurach, lata 90.

 

 

Poppe Franz - lata 80., Raszowa.

 

 

Preuschhoff Klaus - w 90. p-cy Pasłęckiego Stowarzyszenia Mniejszości Niemieckiej im. Joachima Szulca w Pasłeku. 

 

 

Prygiel Waldemar - w 90. p-cy Gesellschaft der Deutschen Minderheit, Radom/Prügel.

(też: Bogdan, Antoni, Krystyna, Jadwiga)

 

 

Pryszcz Ludwik - w 90. działacz Sozial-Kulturelle Gesellschaft der Deutschen Volksgruppe  in der Wojwodschaft Tschenstochau / Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Ludności Pochodzenia Niemieckiego Województwa Częstochowskiego.

 

 

Prygiel Waldemar - p-cy Gesellschaft Deutscher Minderheit w Radomiu z siedzibą w Piontkach.

 

 

Rach Detlef - w 90. pc-cy Stolper Bund der Bevölkerung Deutscher Abstammung Stolp/Pommern / Słupski Związek Ludności Pochodzenia Niemieckiego.

 

 

Reichert Martin - w 90. p-cy Deutsche Sozial-Kulturelle Gesellschaft in Waldenburg.

 

 

Reisenberg Horst - w latach 90. działacz Stowarzyszenia Niezależnej Ludności Niemieckiej "Korzenie" w Olsztynie.

 

 

Riedel  Richard - działacz niemiecki w Wałbrzychu w latach 50., instruktor do spraw pracowników niemieckich w Związku Zawodowym Górników w Wałbrzychu, członek PZPR, organizator i p-cy Niemieckiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego 1957-1962. Obywatelstwo NRD, wyjechał do NRD.

 

 

Rohloff Otto - od końca lat 40. XX w. kierował Antyfaszystowskim Blokiem Demokratycznym (Antifa) w Szczecinie

 

 

Rother Piotr - działacz Związku Górnoślązaków w latach 90.

 

 

Rutz Herbert - w latach 50. XX w. pastor protestancki w Świdnicy i Wałbrzychu

 

 

Sabisch Alfred - ksiądz,ksiądz duszpasterstwa  dla katolików narodowości niemieckiej  na Dolnym Śląsku do 1959.

 

 

Sadlowska Krystyna - w 90. p-ca Sozial-Kulturelle Geselschaft der Deutschen Minderheit, Choszczno/Amswalde

 

 

Sągajło Sylwia - w 90. działaczka Deutsche Sozial-Kulturelle Gesellschaft Legnica

 

 

Schikora/Sikora Friedrich - Gliwice, 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Schmidt Georg - w 1954 r. kandydował do rady narodowej, Szczawno Zdrój,

 

 

Schwertfeger Günther - działacz niemiecki w latach 50. w Koszalinie.

 

 

Sell Willi - ur. 1929 w Choszcznie, mieszkał w Szczecinie, stolarz. Współpracował z Kulturhaus der Deutsch-Polnischen Freudnschaft od 1952, w 1954 kandydował do rady narodowej. 

 

 

Siebert Alojzy/Włodzimierz - ur. 1935, Poznań, 1990 p-cy TSKMN Ziemi Wielkopolskiej.

 

 

Siebert Salomea - ur. 1937, Poznań, lata 90. działaczka TSKMN Ziemi Wielkopolskiej.

 

 

Sitarski Jan - działacz TSKMN w woj. szczecińskim, lata 90.

 

 

Sitarski Robert - 1991 p-cy TSKMN w woj. szczecińskim.

 

 

Skok  Gerard ?? kim on właściwie się czuł??

 

 

Skowron Joanna - lata 80., Wrocław.

 

 

Skrzypczyk Paweł - lata 80, Wróblin

 

 

Skutil Walter - działacz od lat 80. NTSK Ziemia Beskidzka.

 

 

Slanina Georg - lata 80., Gliwice.

 

 

Slowinski Ryszard -  p-cy (chyba niezarejestrowanego) Niemieckiego Towarzystwa Kulturalnego / Deutsche Kulturgesellschaft w Dąbie.

 

 

Smolarek Bernhard/Bernard - w 90. p-cy Sozial-Kulturelle Gesellschaft der Deutschen Volksgruppe  in der Wojwodschaft Tschenstochau / Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Ludności Pochodzenia Niemieckiego Województwa Częstochowskiego.

 

 

Smuda Waldemar - 

 

 

Sojka Bernard -  Chrząstowice. V-ce p-cy TSKMN na Śląsku Opolskim.

 

 

Sowa Reinhold  - lata 80.?, Szczepanowice

 

 

Stannek Herbert - Gogolin

 

 

Steckel Helmuth - w latach 50. XX w. superintendent kościoła protestanckiego w Legnicy.

 

 

Stosch Leo - lat 80., Katowice, , w latach 90. członek VdG

 

 

Szarama Kazimierz - w 90. Olsztyńskie Stowarzyszenie Mniejszości Niemieckiej, członek zarządu.

 

 

Szostak Zygmunt - działacz Związku Górnoślązaków w latach 90.

 

 

Szymańska Fryda - inicjatorka utworzenia w 1990 Stowarzyszenia Kulturalnego Niemców "Heimat" w Szczytnie.

 

 

Szymura Georg - lata 80., Gliwice.

 

 

Świątek Elżbieta - w 90. działaczka Deutsche Sozial-Kulturelle Gesellschaft in Lodz / Niemieckie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne

 

 

Tabaka Ingetrut - od lat 80. działaczka w 90. p-cy Deutsche Sozial-Kulturelle Gesellschaft Wałbrzych.

 

 

Taube Georg - działacz TSKMN na Warmii i Mazurach, lata 90. 

 

 

Thomanek Paul - w 90. p-cy Verein Schlesischer Bauern

 

 

Treiber Willi - p-cy Niemieckiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego 1963-1965. Obywatelstwo NRD, wyjechał do NRD.

 

Vierke K. - w 1957 sekretarz w zarządzie utworzonego NTSK

 

 

Vogelgesang Eduard (Edward) - lata 80., okolice Szczecina. Próba zarejestrowania w 1985r. pisma "Unsere Muttersprache". Po odmowie władz odwoływał się do sądów.  Najwyższy Sąd Administracyjny uznał odmowę za nieważną, ale pismo nie zaczęło się ukazywać. Naciski, groźby, przesłuchania. W maju 1986 r. wyjechał do Niemiec.

 

 

Voig Gisela - działaczka niemiecka w latach 50. w Kołobrzegu, wyjechała do Niemiec ok. 1958.

 

 

Wagner Leszek - lata 90. działacz TSKMN Ziemi Wielkopolskiej.

(też Leszek, Łucja, Emilia).

 

 

Walaszek Karl - lata 80., Bytom.

 

 

Walczok Joachim Roman - z Koszalina, w 1989 podjął próbę utworzenia Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Niemieckiej w Polsce i Towarzystwa Przyjaźni Niemiecko-Polskiej w Niemczech, skupiających byłych żołnierzy Wehrmachtu. Nie uzyskał zgody. Wyjechał do RFN. 

 

 

Warwas Ferdynand - działacz Związku Górnoślązaków w latach 90.

 

 

Warzecha Erika - lata 80., Zabrze

 

 

Werner Eckhard - w 90. Olsztyńskie Stowarzyszenie Mniejszości Niemieckiej, p-cy Ortsgruppe Hohenstein.

 

 

Werstak Janina - w 90. działaczka TSK Mniejszości Niemieckiej na Pomorzu.

 

 

Willan Tadeusz - Biogram http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php/Tadeusz_Willan

"Urodził się 15 października 1932 r. w Krutyni koło Mrągowa w rodzinie Pawła i Charlotty z Niklów. Ukończył Liceum Pedagogiczne w Mrągowie. W latach 60-tych i na początku lat 70-tych ukończył Studium Językoznawstwa i Filologii Esperanckiej, Centralne Zaoczne Studium Nowego Prawa Cywilnego, Rodzinnego i Opiekuńczego, Centralną Szkołę Partyjną przy KC PZPR w Warszawie. Jednocześnie uczestniczył w rozlicznych kolegiach społecznych i dziennikarskich. W 1976 r. ukończył Instytut Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Już po ukończeniu szkoły średniej podjął pracę w wielu zawodach i redakcjach pism. Pracował w Wydziale Propagandy Zarządu Wojewódzkiego ZMP w Olsztynie, jednocześnie współpracując z redakcją „Sztandaru Młodych”. Odbywając służbę wojskową w latach 1952-1954 pracował w redakcjach: „Na Straży Wolności” w Krakowie oraz „Za Polskę Ludową” w Warszawie. Potem podjął pracę jako publicysta w „Głosie Olsztyńskim”, następnie zaś w „Gazecie Olsztyńskiej”. Od 1977 r. był redaktorem naczelnym pisma „Warmia i Mazury”.[1] Pełnił wiele funkcji: przewodniczącego Kolegium Rzeczników Dziennikarskich SD PRL, sekretarza Zarządu Wojewódzkiego SAP. Od 1985 r. działał w Stowarzyszeniu „Wisła-Odra” (jako członek prezydium Zarządu Głównego i przewodniczący Zarządu Wojewódzkiego w Olsztynie). Uczestniczył również w pracach Komisji Rodła i Komisji Propagandy. Od 1990 roku pełni funkcję prezesa Stowarzyszenia Mazurskiego w Krutyni, jednocześnie jest redaktorem naczelnym biuletynu „Masurische Storchenpost” (Mazurska Poczta Bociania).[2] Od 2000 r. pełni funkcję przewodniczącego olsztyńskiego oddziału Stowarzyszenia Dziennikarzy.

Debiutował tomem reportaży Nienawiść i pajda chleba (1968). Tematów do swoich książek szukał w przeszłości Warmii i Mazur, a szczególnie w czasie drugiej wojny światowej. Pisał głównie o problemach cywilnej ludności miejscowej: Warmiaków i Mazurów. Reportaże Willana są określane jako zwięzłe i konkretne, ale też pełne osobistego, choć niezbyt manifestowanego zaangażowania i pasji społeczno-politycznej.[3] Na łamach prasy aktywnie uczestniczy w dyskusjach na temat zmian w kulturze regionu Warmii i Mazur.

Tadeusz Willan dotychczas opublikował:

  • Giżycko. Z dziejów miasta i powiatu (1966) - razem z Andrzejem Wakarem

  • Nienawiść i pajda chleba (1968)

  • Skrzydlaty czołgista (1970)

  • Droga przez morze (1979)

  • ...by światło, które jest w tobie nie stało się ciemnością (1981)

Jest też autorem legend i baśni regionalnych, m.in. Krzyżacki miecz w zbiorze Nowy kiermasz bajek (1976)

Przekłady

Do jego przekładów z języka niemieckiego należą liczne opowiadania, w tym niemieckiego dramaturga i prozaika Hermanna Sudermanna Jons i Erdme i inne opowieści (1976)

Prace redakcyjne i edytorskie

W latach 1977-1989 pełnił funkcję redaktora naczelnego Dwutygodnika Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej „Prasa-Książka-Ruch” „Warmia i Mazury”. Opracował także baśnie ludowe Warmii i Mazur, z których kilka zamieszczono w Nowym kiermaszu bajek."

 

 

 

Winkler Erwin - lata 80.

 

 

Włodarczyk Józef - w 90. w-ce p-cy Stolper Bund der Bevölkerung Deutscher Abstammung Stolp/Pommern.

 

 

Wojtyniak Wiesław - lata 90. działacz TSKMN Ziemi Wielkopolskiej.

 

 

Wylengowski Albert, w 90. Olsztyńskie Stowarzyszenie Mniejszości Niemieckiej, p-cy Ortsgruppe Neidenburg.

 

 

Zaczyk Friedrich - lata 80., Kuźnia Raciborska.

 

 

Zalewski Joachim - w 90. Olsztyńskie Stowarzyszenie Mniejszości Niemieckiej, p-cy Ortgruppe Dt. Eylau.

 

 

Zielińska Karin - w 90. p-ca Stowarzyszenia Ludności Pochodzenia Niemieckiego Ziemi Elbląskiej / Gesellschaft der Deutschen Minderheit Stadt und Kreis Elbing.

 

 

Żurek Janusz - lata 90. w-ce przewodniczący Górnośląskiego Towarzystwa Charytatywnego